Felix Nadar Zijn
Al enkele jaren droom ik ervan om Felix Nadar te zijn. Niet de Felix Nadar die als fotograaf heel beroemd Parijs voor zijn lens liet plaatsnemen en ook niet de Felix Nadar die vanuit Brussel opsteeg in ‘Le Géant’, zijn enorme luchtballon. Ik droomde ervan om die Felix Nadar te zijn die op een middag in zijn Parijse fotostudio in een piepklein mandje stapte en zich liet fotograferen als een ballonvaarder.
Soms wil ik de moderne wereld vergeten. Dan ga ik foto’s uit de 19de eeuw bekijken, foto’s van plaatsen die verdwenen zijn en mensen die zich ooit belangrijk voelden. Zo stootte ik op een avond op die foto van Nadar. Het heeft iets onnozels, maar ook verbeeldingsvol. Op dit moment wist ik nog niet wie Felix Nadar was, maar ik was gecharmeerd door het idee dat iemand meer dan 150 jaar geleden de moeite had gedaan om dit lachwekkend tafereel in scène te zetten.
Ik heb altijd alleen maar verlangd naar een leven vol verbeelding.
Ik kwam de foto vaker tegen, in verschillende varianten. Ik leerde wie Felix Nadar was, en stilaan ontstond bij mij het verlangen om zelf ook in zo’n mandje te zitten. Er zijn mensen die op het einde van hun leven alle bergen willen beklommen hebben of die graag met de tippen van hun tenen de bodem van de diepzee willen aanraken. Ik heb daarentegen altijd alleen maar verlangd naar een leven vol verbeelding. Daarom schrijf ik verhalen. Daarom wou ik Felix Nadar zijn.
Toen vrienden mij nu bijna twee jaar geleden vroegen wat ik, naast de gebruikelijke boekenbon, nog als cadeau voor mijn veertigste verjaardag wou, deelde ik voor het eerst mijn verlangen om Nadar te zijn. Ik liet hen de foto zien. “Zelf in zo’n mandje zitten, dat zou ik willen.” Een vriend suggereerde me dat zulke foto’s tegenwoordig makkelijk met AI te maken zijn. Dat ik echt in dat mandje wou zitten, kreeg ik niet uitgelegd, misschien nog steeds niet.
Om dromen te realiseren, volstaat het niet om dromerig te zijn. Je moet ook praktische bezwaren en wetten kunnen omzeilen. Daar ben ik niet zo goed in. Ik heb geen technisch inzicht en een drietal linkerhanden en bovendien de neiging om me neer te leggen bij de realiteit. De verbeelding vind ik soepeler: daarin zijn de mogelijkheden eindeloos. Ik had me er dus bij neergelegd dat dit verlangen om Nadar te zijn dan ook een verlangen zou blijven, zoals verlangens dat zo vaak doen, tot ik er op een dag over vertelde aan Pieter-Jan, een bevriend fotograaf. Zo moeilijk kon dat niet zijn volgens hem. Hij wou me er graag bij helpen. De afspraak was dat we het zonder enige vorm van Photoshop of trucage gingen doen, net zoals Nadar zelf. We zochten een mand en andere attributen bij elkaar, Pieter-Jan verzon een constructie waarbij ik niet door de mand zou vallen.
Vrijdagavond was het eindelijk zover. Ik kwam, verkleed als Felix Nadar, in de fotostudio en zag daar het mandje hangen, precies zoals ik het me altijd had voorgesteld. Dat ontroerde me meer dan ik had verwacht. Voor Nadar was deze foto misschien niet meer dan een grappig beeld, een ludiek visitekaartje voor zijn werk als luchtfotograaf, maar voor mij betekende het veel meer. Hij zal zich vast nooit hebben kunnen inbeelden hoe er iemand zich 150 jaar later door hem zou laten inspireren. Ik voelde een diepe verwantschap met deze man van wie ik eigenlijk niet veel weet, van wie ik in feite alleen echt weet hoe hij op een dag op eigen initiatief in dat mandje kroop. Waar zou Nadar op dat moment aan hebben gedacht? Terwijl de foto’s werden genomen zat ik te mijmeren over hoe wonderlijk het was dat ik daar nu ook hing, nergens naartoe vliegend en tegelijkertijd onbegrensd ver reizend. Ik zat dan wel in een mandje, ik liep op wolkjes.
Na afloop zei ik tegen de fotograaf: het lijken gewoon ludieke foto’s, maar het is echt een droom die werkelijkheid wordt. Heel even was ik Nadar, en ik kan niet uitleggen hoe belangrijk dat voor me was, te beseffen dat dit kon. Een mens heeft geen bergen of diepe oceanen nodig om te leren wat er in een leven mogelijk is. Een mandje volstaat.
Met ontzettend veel dank aan Pieter-Jan Peeters en Ilse La Monaca die dit mogelijk hebben gemaakt.
